داریوش کمانی

سازهای بختیاری با خوانندگان قدیمی

پسورد ان bahram111

کد ان           111111 

بروید و گوش کنید

باهنر

کا له جوش

مواد لازم

کشک   یک کیلو

تره      50 گرم

پیاز      2 عدد

سیر      3 حبه

نمک و فلفل و زرد چوبه

روغن   به اندازه کافی

طرز تهیه

ابتدا کشک ها را می خیسانیم . و بعد از یک روز خوب انها را می سابانیم بهم تا اب غلیظ ان را می گیریم .پیازو سیر داغ می کنیم و تره را به ان اضافه می کنیم البته با روغن محلی .سپس نمک و زدر چوبه و فلفل را اضافه می کنیم

کاردین

ارد

ماش

روغن

پیاز

ادویه

بوسور

طرز تهیه

پیاز داغ با روغن محلی . ماشها که جداگانه اب پز شده به ان اضا فه کرده سپس بوسور خیسانده شده را به ان اضافه می کنیم . ارد راپرزه پرزه کرده و با ماهی تابه تف داده. سپس به غذا  اضافه کرده و ادویه را به ان می زنیم و می گذاریم تا جوش بیاید . و جا بیافتد.

با تشکر باهنر

================

غذای آب ترشی

مواد لازم

1-          پیاز     5 عدد

2-          ترشی انار دنگ      250 گرم

3-          روغن      به اندازه کافی

4-          آرد          100 گرم

5-          قارچ        200 گرم

6-          تفتاله        100 گرم

7-          نمک ادویه و فلفل    به اندازه کافی

طرز تهیه =

ابتداد پیازها را تف میدهیم و روغن را به ان اضافه میکنیم و بعد ارد را به ان اضافه می کنیم

ارد که سرخ شد .اب به ان اضافه می کنیم کمی که جوش امد .قارچ را به ان اضافه می کنیم. وبعد تره ها را سرخ می کنیم و داخل غذا می ریزیم. سپس تفتاله ها را به ان اضافه می کنیم و بعد ترشی را جدا گانه اب پز می کنیم و فقط اب انرا داخل غذا می ریزیم . سپس نمک و ادویه و فلفل به ان اضافه می کنیم و بعد اماده که شد تلیت می کنیم

توله

مواد لازم

پیاز    2 عدد

سیر    1 عدد

فلفل و نمک   به اندازه کافی

ترشی انار     100 گرم

سبزی توله های را اب پز می کنیم وتف می دهیم سپس ترشی  را اب پز کرده و اب ان را گرفته و به ان اضافه کرده بعد پیازها و سیر و نمک را سرخ کرده و مخلو ط می کنیم و خوب می گذاریم سرخ شود . و بعد انرا سرو می کنیم

و یک غذای مقوی و  عصرانه می باشد

ادرس ایل من بختیاری در کلوب دات کام

ایل گفتم روح من اتش گرفت

قلب پر اندوه من اتش گرفت

یاد باد ابادی و سر سبز ایل

مردمان پاک یک رنگ اصیل

نان دوغ  پونه و کشک کره

عاقل بزغالو  میش بره

کاش بر میگشت طعم مشک  دوغ

خسته ام از اینهمه مکر دروغ

کاش ان مادربزرگ ساده پوش

 اندکی اندرز میکرد این قوش

اینهمه  نیرنگ و مکر حیلها

کاش

میرفتند پشت میلها

کاش در حق تمام ادمها

 مهربان بودیم مثال چشمها

میشود روزی دو باره ایل ما

 باز گردد مایع تکبیل ما

ما به  ایل ایلاتی دل خوشیم

توسن حرص طمع را می کشیم

تا سعادت ایل ما هموار گشت

شد عیان محصول ما در پهن دشت

یه سََله کَلگ بلیت

یه بَقل حِیمه خُشکِ کَلَخُنگ

یه نفس بوی کلوس

یه هزار نغمه ی پاک دی بلال

همه ارزونی بَرقِ تیَلت

همه قُربونِ یه تال میَلت

همنه ایدوم دسِ باد ، باد شمال

تا بگَرنشون وَ دوره پَللت

تیَلت مثلِ ستاره منه شو زر میَلت

کَهکشونه برگَلت

هفت بِرارون خالَلت

او بُلور گردنت چی قاوِ دال

مونه کی لیوه ایگردوم منه مال

توچه کردی که خدا وُر منه یشو

تونه راس کرد و نِشوندت سَرِ رو

بگری از مو تو خو

بگری از مو یحو

هرچه داشتو دورویم بی به خدا

به همو پیری که عالم بش ایگون شازابدالله

از مسجدسلیمان گرفته تا شهرکرد تا چهار محال بختیاری تا اصفهان تا ملایر و لرستان و تا تهران و کرج

بهار ایل بختیاری  بهار گلهای وازگون و دشت لاله و سوسن هست

عشق بختیاری عشق به ایل و تبارش هست

با هم متحد شویم و با هم باشیم پشت ایل و برادر را  ول نکیم و به بیگانه رو بیاوریم

دست به دست هم بدهیم و جلو مشکلات را بگیریم و زندگی کنیم

کرنا به فتح کاف یکی از کهن ترین سازهای بادی ایران است که در خانواده سازهای بادی قمیش دار دسته بندی می شود. بر اساس نوشته های تاریخی و اشیاء مکشوفه از امپراطوری هخامنشی، پیشینه 2500 ساله اش، قطعی به نظر می رسد. هرودوت مورخ یونانی عهد باستان می­نویسد: «در زمان کورش بزرگ، سپاهیان با صدای شیپور حاضر باش، رهسپار میدان جنگ* می­شدند.» به دلایلی که خواهد آمد، شیپور مورد نظر هرودوت، همان ساز کرناست. استرابون** دیگر مورخ یونانی، نشانی دقیق تری به ما می دهد. وی با اشاره به دوره های آموزشی شاهزادگان و امیر زادگان هخامنشی می نویسد: "هر روز پیش از دمیدن آفتاب، جوانان با صدای کرنا به تمرین های نظامی فرا خوانده می شدند. مربیان، پسران را به دسته های 50 نفری تقسیم می کردند و ریاست هر دسته را به یکی از پسران شاه یا یکی از امیر زادگان می سپردند." بر این اساس معلوم می شود کرنا در گذشته یک ساز حکومتی بوده و برای اعلان ها، جشن ها و جنگ ها به کار می رفته است.

اما سندی از این بهتر، یک شیپوره مفرغی است که در سال 1336 خورشیدی (1957 میلادی) از قبر داریوش سوم پیدا شد. طول این نمونه منحصر به فرد 120 ، قطر دهانه خروجی اش 50 و قطر دهانه ورودی اش 5 سانتی متر است و هم اینک در موزه تخت جمشید استان فارس نگهداری می شود. شیپوره یاد شده به کرنای هخامنشی نیز شهرت دارد. با توجه به این که معمولاً در مقبره پادشاهان عهد باستان، اشیاء گرانقیمت و حاوی افتخار دفن می شده است، چنین به نظر می رسد کرنا در ساختار حکومتی هخامنشیان، چیزی بیش از یک ابزار موسیقایی بوده و احتمالاً نمادی از قدرت امپراطوری محسوب می شده است.

با توجه به مستندات تاریخی، چنین می نماید منطقه فارس واقع در جنوب ایران، یگانه خاستگاه اصلی این ساز باشد. به همین دلیل در بیشتر نوشته های تاریخی همواره از آن به عنوان کرنای فارس یاد می شود. نگاهی به ساختمان کرنای هخامنشی، نشان می دهد که این ساز جد کرنای امروزی است. دهانه ورودی کرنای هخامنشی 5 سانتی متر قطر دارد و پر واضح است که هیچ نوازنده ای نمی تواند آن را در دهان خود قرار دهد. در واقع چیزی که از عهد باستان بر جای مانده، تنها بخشی از بدنه کرناست و دو بخش دیگرش که غیر فلزی بوده اند، به مرور زمان پوسیده اند.

کرنانوازی نورا... مومن نژاد از مسجد سلیمان را بشنوید

کرنا از سه بخش اصلی تشکیل می شو د و جزو معدود سازهای دوجنسی جهان به شمار می آید. چنان که می دانید غالب سازهای بادی، به دو دسته بادی چوبی و بادی برنجی تقسیم بندی می شوند. ولی کرنا در هیچ یک از این دو دسته جای نمی گیرد. زیرا یک بخش کاملاً چوبی با طولی حدود 35 تا 50 سانتی متر به نام دسته دارد که رویش هشت سوراخ و در پشت نیز یک سوراخ تعبیه می شود. بخش دوم یک شیپوره برنجی به طول 45 تا 60 سانتی متر است. بخش سوم اش "میل کرنا" خوانده می شود و آن از یک لوله نازک برنجی یا چوبی تشکیل می شود که در انتهایش یک قمیش از جنس نی دارد و نوازنده با دمیدن در این قمیش، هسته اصلی صدا را تولید می کند. اما این صدا تا به کیفیت مورد نظر برسد، راه درازی در پیش دارد. ابتدا در بخش چوبی توسط انگشتان نوازنده با نت های مختلف می چرخد تا یک ملودی جذاب شکل بگیرد. صدای تولید شده در بدنه چوبی، شدت لازم را ندارد و در عین حال خیلی شفاف نیست. بخش فلزی یا شیپوره به عنوان تمام کننده صدای کرنا، هم به نوای ساز حجم می دهد و هم شفافیت آن را بالا می برد. به طوری که از مسافت های دور هم می توان صدای کرنا را شنید.

کرناهای امروزی بین 75 تا 110 سانتی متر طول دارند. ولی کرنای هخامنشی با توجه به طول 120 سانتی متری بخش فلزی اش، چنین به نظر می رسد که حدود 170 سانتی متر طول داشته است. گستره صدادهی این ساز معمولاً یک هنگام است. ولی نوازندگان چیره دست می توانند محدوده بیشتری را بنوازند که غالباً شامل نت های اصلی مانند شاهد، چهارم و پنجم است.

سوار بازی با کرنای کاکاخان از چهارمحال و بختیاری را بشنوید

امروزه با گذشت هزاران سال از عهد باستان، این ساز در سرزمین های دیگر مشاهده نمی شود و تنها در همسایگی نزدیک منطقه فارس، بین اقوام بختیاری، قشقایی و لرهای کهکیلویه و بویراحمد رواج دارد. وجود دو نمونه کرنا در شمال ایران معروف به کرنای لاهیجان و دیگری کرنای مورد استفاده در حرم امام هشتم شیعیان معروف به کرنای رضوی، خدشه ای به این جغرافیای انحصاری کرنای فارس وارد نمی کند.. زیرا اساساً ساختمان دو نمونه کرنای یاد شده، با کرنای فارس تفاوت بنیادین دارد و شیوه نواختن شان هم به طور کل متفاوت است. دیگر این که دو کرنای شمال و شرق ایران قادر به نواختن ملودی نیستند و تنها دو صدای متفاوت تولید می کنند که در گذشته بیشتر برای ایجاد یک حجم صوتی به منظور اعلان یا اخطار مورد استفاده قرار می گرفته اند.

قطعه چوب بازی با کرنای عبدممد از مسجد سلیمان را بشنوید

کرنای بختیاری از نوع رایج در بین قشقایی ها و لرهای کهکیلویه و بویراحمد بلندتر و صدایش بسیار نافذ است. صدای این ساز به اندازه ای بلند است که در فضای بسته اتاق نمی توان تحمل کرد. به همین دلیل منحصراً به صورت میدانی مورد استفاده قرار می گیرد.. در مواردی صدای آن تا یک کیلومتر شنیده می شود و همانند سرنا، همراه همیشگی شادمانی ها، سوگواری ها، جنگ ها و آیین های قومی بوده است. کرنای رایج در بین قشقایی ها، هم از نظر شکل ظاهری و هم نوع صدادهی با کرنای بختیاری تفاوت قابل ملاحظه ای دارد. علاوه بر این، ساز همراهی کننده اش نقاره است که در دوران صفویه یکی از ابزارهای موسیقی جنگی و حکومتی بود.

قطعه دستمال بازی با کرنای جهانگیر فتحی پور از خوزستان را بشنوید

قطعه چوب بازی با کرنای جهانگیر فتحی پور از خوزستان را بشنوید

قطعه چپی (آهنگ ویژه عزاداری) با اجرای کرنا و دهل را بشنوید

صدای کرنای قشقایی با همراهی نقاره را بشنوید

کرنا به دلیل خصوصیات منحصر به فردش معمولاً با سازهای مجلسی جفت و جور نیست و در کاربردهای امروزی همانند گذشته، غالباً با دهل یا نقاره همراهی می شود. در نتیجه گروه نوازی با آن چندان معمول نیست و پیشینه ای هم ندارد. اما در چند سال اخیر تلاش هایی برای ارائه گروه نوازی با حضور کرنا صورت گرفته است که از نخستین نمونه ها می توان به کرنانوازی خسرو سلطانی در اثر "نوبانگ کهن" با همراهی حسین علیزاده اشاره کرد. سلطانی در این اثر با دو ساز کرنا و سرنا که هر دو هویتی بومی دارند، به اجرای موسیقی دستگاهی پرداخته و همچنین در اثر دیگری به نام "ماهور کبیر" با همراهی یکی از ارکستر سمفونیک های اتریش، کرنا نواخته است.

کرنانوازی در دستگاه شور توسط خسرو سلطانی را بشنوید

نمونه دیگر، قطعه ای برای کرنا و گروه سازهای مضرابی است که خود من چند سال پیش در آلبوم بختیاری "مرزنگ" تجربه کردم. در این قطعه، نوازنده کرنا آهنگ مورد نظر خویش را با حس خویش و بدون دخالت بیرونی نواخت و من تنها برخی آرایه های هارمونیک و افکتیو بدان افزودم.

همنوازی کرنا و گروه سازهای مضرابی در قطعه چوب بازی را بشنوید

کرنا همانند دیگر سازهای جهان، سازی با قابلیت های عمومی است و در عین حال مجموعه از توانایی های انحصاری هم دارد. بنابراین ایجاد ترکیبات صوتی جدید و متفاوت از آن، امری کاملاً طبیعی می تواند باشد. به همین دلیل مدت ها ذهنم را به خود مشغول کرده بود تا شاید بتوان برای مثال یک اثر دو نوازی، سه نوازی و یا چهار نوازی برای آن با همراهی دهل نوشت. خوشبختانه پس از ماه ها فعالیت مستمر موفق شدم علی رغم امکانات محدود، قطعه ای برای چهار ساز کرنا با همراهی دهل بنویسم. این قطعه 9 دقیقه ای بزودی در آلبوم جدیدم منتشر می شود. در پایان دعوت می کنم بخش کوتاهی از آن را گوش کنید تا بعد چه پیش آید***.

چهار نوازی کرنا با همراهی دهل را بشنوید

* هم اینک در مجموعه نغمات کرنای بختیاری، آهنگی به نام سواربازی وجود دارد که در گذشته نه چندارن دور به هنگام نبردهای درون قومی و برون قومی بختیاری ها نیز نواخته می شده است. این موضوع می تواند نشانی از پیشینه کرنا در مصارف جنگی باشد.

** نقل قول هرودوت و استرابون از کتاب "امپراطوری هخامنشی" نوشته پیر بریان ترجمه ناهید فروغان، انتشارات فرزان و قطره، تهران 1381

*** از آن دسته خوانندگان گرامی که دوستان و خویشان انگلیسی زبان در سرتاسر گیتی دارند تقاضا می کنم لینک مربوط به نسخه انگلیسی همین مطلب را به ایمیل های طرف مقابل شان بفرستند تا علاقه مندان غیر ایرانی هم با گوشه ای از فرهنگ غنی این مرز پر گهر آشنا شوند.

Achaemenid Karna sound in Zagros Mountains range

http://our-music. blogfa.com/ post-84.aspx

به عشایر

به استانی

به

 سلام بختیاری